ആഗുംബെ പാഠാവലിപാഠം – 2

കൊടക്കാട് നാരായണൻ
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ചിറാപുഞ്ചിയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആഗുംബയിലേക്ക് നടത്തിയ യാത്രയുടെ ഡയറി

ബോട്ട് പതുക്കെ ക്ഷേത്രക്കടവിൽ എത്തുമ്പോൾ മനസ്സിൽ നിറയുന്നത് അപൂർവമായ ഒരു ശാന്തതയാണ്. കൈരളി ടി വി കുക്കറി ഷോ ഫെയിം ലക്ഷ്മി നായർ തോണിയിൽ സഹയാത്രികയായി എത്തിയപ്പോൾ സെൽഫി എടുക്കുന്നതിനായി പലർക്കും തിടുക്കം. തിരക്കേറിയ ലോകത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന്, ജലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആ സന്നിധിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിയും ആത്മീയതയും ഒരേ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നുവെന്ന് തോന്നും.
വാരംഗയുടെ ചരിത്രം ജൈനമതത്തിന്റെ സമ്പന്ന പൈതൃകവുമായി ചേർന്നുകിടക്കുന്നു. നിരവധി തീർഥാടകരും ഗവേഷകരും ചരിത്രപ്രേമികളും ഈ സ്ഥലത്തെ സന്ദർശിക്കുന്നത് അതിന്റെ ആത്മീയപ്രാധാന്യം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല, നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തെ അടുത്തറിയാനുമാണ്.
ഇന്ന് വാരംഗ കർണാടകയിലെ ശ്രദ്ധേയമായ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായത് അതു കൊണ്ട് തന്നെ. ആഗുംബെ, ചതുർമുഖ ബസദി, വിവിധ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, സൺസെറ്റ് വ്യൂ,കവളെ ദുർഗ്ഗദ കോട്ട,കുന്ദാദ്രി, ഉഡുപ്പി ശൃംഗേരി മഠം , മൂഡബദ്രി ആയിരംകാൽ ജൈന ബസദി (തൗസൻ്റ് പില്ലർ ടെമ്പിൾ )
തുടങ്ങിയ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളുമായി ചേർത്താണ് പലരും വാരംഗ സന്ദർശിക്കുന്നത്.
ഗോമഡ ഗുഢെ പടു തിരുപ്പതി എന്നറിയപ്പെടുന്ന വെങ്കട രമണ ക്ഷേത്രം, അനന്തശയന ദേവസ്ഥാനം, അത്തൂർ സെയിൻ്റ് ലോറൻസ് ബസിലിക്ക , കോട്ടി ചെന്നയ്യ മ്യൂസിയം, പരശുരാം തീം പാർക്ക്, ജോഗ് ഫാൾ , തീർഥഹള്ളി റൂട്ടിലുള്ള ആഗുംബെ റെയിൻ ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് സ്റ്റേഷൻ,നീലകണ്ഠ നാട്യ സേവ സംഘം ( നീനാസം) ഹെഗ്ഗോഡ് – ടൂറിംഗ് തീയേറ്റർ
തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളും അല്പം ദൂരെയാണെങ്കിലും സന്ദർശിക്കേണ്ട സ്ഥലങ്ങളാണ്.
പ്രകൃതിസ്നേഹികൾക്കും ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർക്കും ചരിത്രാന്വേഷകർക്കും ആത്മീയത തേടുന്നവർക്കും ഒരുപോലെ പ്രിയപ്പെട്ട ഇടങ്ങളാണ് ഓരോന്നും.

ഏകദേശം 14 ഏക്കറോളം പരന്നുകിടക്കുന്ന ഒരു വലിയ തടാകത്തിന് നടുവിലാണ് ഈ അത്ഭുത നിർമ്മിതിയുള്ളതെന്നാണ് ചരിത്രം. പക്ഷെ ഇപ്പോഴുള്ള വിസ്‌തൃതി അഞ്ച് ഏക്കറിൽ കൂടുതൽ വരില്ലെന്നു തോന്നുന്നു.
ഈ തടാക ക്ഷേത്രത്തിന് ഏകദേശം 850 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു .12-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആണ് നിർമ്മിച്ചതത്രെ.
ചരിത്ര രേഖകൾ പ്രകാരം ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്ന വാരംഗരായ എന്ന രാജാവിന്റെ കാലത്താണ് ഇവിടെ ജൈന സംസ്കാരം ശക്തമായത്. തടാകത്തിന് നടുവിലെ ഈ മനോഹരമായ ക്ഷേത്രം ആലൂപ രാജവംശത്തിലെ ജാകലാ ദേവി എന്ന രാജ്ഞി നിർമ്മിച്ചതെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്.
ഈ കൃത്രിമ തടാകം വെട്ടിയുണ്ടാക്കിയത് 1160–1220 കാലഘട്ടത്തിൽ ഭരിച്ചിരുന്ന കുലശേഖര രാജാവിന്റെ രാജ്ഞിയാണെന്ന് ഇവിടുത്തെ നെമിനാഥ ബസദിയിലെ ലിഖിതങ്ങളിൽ പരാമർശമുണ്ട്. തടാകത്തിന് നടുവിൽ പിന്നീടാണ് കെരെ ബസദി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്.
എ.ഡി 1424-ലെ ലിഖിതങ്ങൾ പ്രകാരം വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രശസ്ത രാജാവായിരുന്ന ദേവരായ രണ്ടാമൻ
ഈ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കുകയും ക്ഷേത്രസംരക്ഷണത്തിനായി ഭൂമി ദാനം നൽകുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നാല് ദിശകളിലേക്കും ദർശനമുള്ള (നാല് പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ) ‘ചതുർമുഖ’ ശൈലിയിലാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ജൈനമതത്തിലെ 23-ാമത്തെ തീർത്ഥങ്കരനായ പാർശ്വനാഥ സ്വാമിയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ. ചതുർമുഖ ശൈലിയിലുള്ള പീഠത്തിൽ പാർശ്വനാഥൻ, നെമിനാഥൻ, ശാന്തിനാഥൻ, അനന്തനാഥൻ എന്നീ നാല് തീർത്ഥങ്കരന്മാരുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾ നാല് ദിശകളിലേക്കുമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ പത്മാവതി ദേവിയുടെ ഒരു വിഗ്രഹവും ഇവിടെയുണ്ട്.
തടാകത്തിന് നടുവിലെ ഈ ചെറിയ ദ്വീപ് ദൂരത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഒരു നക്ഷത്രത്തിന്റെ ആകൃതിയിലാണ്നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
കരയിൽ നിന്നും ഏകദേശം 100 മീറ്ററിലധികം ദൂരമുണ്ട് തടാകത്തിന് നടുവിലെ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക്.
വാരംഗ പ്രദേശം മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ ജൈനമതത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു. പ്രദേശത്തെ ജൈന ഭരണാധികാരികളുടെയും സമ്പന്ന വ്യാപാരികളുടെയും പിന്തുണയോടെ നിരവധി ബസദികൾ ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
സുരക്ഷയ്ക്കും ധ്യാനത്തിനും അനുയോജ്യമായ അന്തരീക്ഷത്തിനുമായി തടാകത്തിനുള്ളിൽ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതാണെന്നാണ് ചരിത്രകാരന്മാരുടെ അഭിപ്രായം. നൂറ്റാണ്ടുകളായി തീർഥാടകരെ ആകർഷിച്ചുവരുന്ന ഈ കേന്ദ്രം ഇന്നും ജൈന പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ജീവനുള്ള സാക്ഷ്യമാണ്.
വലിയ ഗോപുരങ്ങളോ അമിതമായ അലങ്കാരങ്ങളോ ഇല്ലാതെ ലാളിത്യത്തിലാണ് കെരെ ബസദിയുടെ സൗന്ദര്യം.
കൽത്തൂണുകൾ, ശില്പഭംഗിയുള്ള വാതിലുകൾ, പ്രാർത്ഥനാമണ്ഡപം, ശാന്തമായ ഗർഭഗൃഹം—എല്ലാം ജൈനമതത്തിന്റെ അഹിംസയുടെയും ലാളിത്യത്തിന്റെയും സന്ദേശം വിളിച്ചോതുന്നു.
ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ കടക്കുമ്പോൾ ഒരു വിചിത്രമായ നിശ്ശബ്ദത അനുഭവപ്പെടും. അത് വെറും ശബ്ദമില്ലായ്മയല്ല; മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്ന ആത്മീയ സാന്നിധ്യമാണ്.
വാരംഗ സന്ദർശനം കെരെ ബസദിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
നെമിനന്ത ബസാഡി, ചതുർമുഖ ബസാഡി, വാരംഗ ജൈന മഠം
എന്നിവ ജൈന പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ ചരിത്രം പറയുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
പര്യുഷാന പോലുള്ള പ്രധാന ജൈന ഉത്സവങ്ങളിൽ വാരംഗ തീർഥാടകരാൽ നിറയും. പ്രത്യേക പൂജകൾ, അഭിഷേകങ്ങൾ, ധ്യാനപരിപാടികൾ, മതപ്രഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവ നടക്കും.
വാരംഗ മഠത്തിന്റെ ഉദയം
വാരംഗയുടെ ചരിത്രത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചത് വാരംഗ ജൈന മഠം ആണ്.
ദിഗംബര ജൈന പാരമ്പര്യത്തിലെ പ്രമുഖ മതകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് വളർന്നു. നിരവധി ജൈന സന്യാസിമാരുടെ ആത്മീയ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഈ മഠം. മതഗ്രന്ഥ പഠനവും തത്വചർച്ചകളും തീർഥാടകരുടെ ആത്മീയ പരിശീലനവും ഇവിടെ നടന്നിരുന്നു.
വാരംഗയിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന സ്മാരകമാണ് ചതുർമുഖ ബസദി.
നാല് ദിക്കുകളിലേക്കും പ്രവേശനമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം ജൈന വാസ്തുശില്പത്തിന്റെ ഉജ്ജ്വല മാതൃകയാണ്. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ മോക്ഷമാർഗ്ഗം തുറന്നുകിടക്കുന്നു എന്ന ജൈന ദർശനത്തിന്റെ പ്രതീകമായാണ് ഇതിനെ കാണുന്നത്.
ഹൊയ്സാള രാജാക്കന്മാരുടെയും പ്രാദേശിക ജൈന പ്രഭുക്കന്മാരുടെയും വ്യാപാരികളുടെയും ധനസഹായം ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പരിപാലനത്തിനും വികസനത്തിനും ലഭിച്ചിരുന്നു.
അന്നത്തെ ഭൂദാന രേഖകളിൽ വാരംഗയിലെ ജൈന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന ഭൂമികളും നികുതിയിളവുകളും പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
വാരംഗയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി ജൈന സമുദായത്തിലെ പ്രമുഖ കുടുംബങ്ങളുടെയും മഠാധിപതിമാരുടെയും സംരക്ഷണത്തിലായിരുന്നു.
മതപരമായ ചടങ്ങുകൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, സ്വത്ത് പരിപാലനം എന്നിവ പ്രാദേശിക ജൈന സമൂഹത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് നടന്നിരുന്നത്. ഈ പാരമ്പര്യം ഇന്നും തുടരുന്നു.
പര്യുഷാന ജൈനമതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആത്മീയ ഉത്സവമാണ്. ഉപവാസം, പ്രാർത്ഥന, ആത്മപരിശോധന എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ആരാധനാ മഹോത്സവം.
തീർത്ഥങ്കര പ്രതിഷ്ഠകൾക്ക് വിശേഷ അഭിഷേകം നടത്തുന്ന ചടങ്ങായ മഹാമസ്തകാഭിഷേകം, തടാകവും ക്ഷേത്രപരിസരവും ദീപങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കുന്ന മനോഹര ആഘോഷമായ കാർത്തിക ദീപോത്സവം എന്നിവയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടവ.
ബ്രിട്ടീഷ് കാലഘട്ടവും പിന്നീട്
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തും വാരംഗ ഒരു വലിയ വ്യാപാരകേന്ദ്രമല്ലാതിരുന്നതിനാൽ നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ ആഘാതം കുറഞ്ഞു. അതിനാൽ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പ്രാചീനതയും പ്രകൃതിദത്ത അന്തരീക്ഷവും വലിയ മാറ്റങ്ങളില്ലാതെ നിലനിന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം കർണാടക പുരാവസ്തു-പൈതൃക സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ജൈന സമൂഹത്തിന്റെയും സഹകരണത്തോടെ നിരവധി നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു.
ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ തടാകത്തിൽ തെളിയുന്ന ദീപങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനം കാണുന്നത് ഒരു ദിവ്യാനുഭവമാണത്രെ.
വാരംഗയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണം ക്ഷേത്രമല്ല; ക്ഷേത്രവും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള സമന്വയമാണ്. മഴക്കാലത്ത് തടാകം നിറഞ്ഞൊഴുകുമ്പോൾ ക്ഷേത്രം വെള്ളത്തിന്മേൽ ഒഴുകിനിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും. പ്രഭാതമഞ്ഞിൽ പൊതിഞ്ഞ ക്ഷേത്രവും സന്ധ്യയുടെ സ്വർണവെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന തടാകവും മനസ്സിൽ മായാത്ത ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കും.
തോണിയിൽ നിന്ന് കരയിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത മാത്രം ബാക്കി നിന്നു:
“ആത്മീയത ചിലപ്പോൾ മലമുകളിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലല്ല; ഒരു തടാകത്തിന്റെ നടുവിൽ നിശ്ശബ്ദമായി നിൽക്കുന്ന ഒരു ചെറുക്ഷേത്രത്തിലുമുണ്ട്.”
വാരംഗയിലെ കെരെ ബസദി ചരിത്രം കാണാൻ പോകുന്നവർക്കുള്ള സ്ഥലമല്ല; നിശ്ശബ്ദത കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കുള്ള ഒരു ധ്യാനദ്വീപാണ്. തടാകത്തിന്റെ തിരമാലകളിൽ സമയം പോലും പതുക്കെ സഞ്ചരിക്കുന്നതായി തോന്നുന്ന ഈ അപൂർവ തീർഥാടനകേന്ദ്രം, ഒരിക്കൽ സന്ദർശിച്ചാൽ മനസ്സിൽ എന്നും നിലനിൽക്കുന്ന അനുഭവമായി മാറും.
വാരംഗയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ കൊണ്ടുപോയത് കുറച്ച് ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല; മനസ്സിനെ നിശ്ശബ്ദമാക്കുന്ന ഒരു അനുഭവവും പ്രകൃതിയെയും പൈതൃകത്തെയും ഒരുപോലെ സ്നേഹിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ച ഒരു ഓർമ്മയും കൂടിയായിരുന്നു.
(തുടരും…..)
നാളെ …. ആഗുംബെ
രാജവെമ്പാലകളുടെ സ്വർഗരാജ്യം