കൊടക്കാട് നാരായണൻ
കേരളത്തിന്റെ രണ്ടറ്റങ്ങളെ അതിവേഗം കൂട്ടി യോജിപ്പിക്കാൻ പര്യാപ്തമായ കെ റെയിലിന്റെ കുറ്റിയടക്കം പിഴുതെറിഞ്ഞ സങ്കടക്കടലിൽ നിന്നാണ് ചൈനയിലെ ഷാങ്ഹായിൽ എത്തിയത്. ബുള്ളറ്റിൻ ട്രയിൻ യാത്ര തന്നെ ആയിരുന്നു പ്രധാനപ്പെട്ട ആകർഷണം. ചൈനയിലെ ജനങ്ങളെ ചിലന്തിവല പോലെ കൂട്ടി യോജിപ്പിക്കുന്ന ഗതാഗത ശൃംഖലയാണ് ബുള്ളറ്റിൻ ട്രയിൻ . ട്രയിനിൽ കയറാൻ ഷാങ്ഹായ് റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനിൽ എത്തിയതു മുതൽ ആഹ്ലാദവും അത്ഭുതവും ചൂളം വിളിച്ചു തുടങ്ങി.
തലസ്ഥാന നഗരിയായ ബീജിംഗിലേക്കാണ് സ്വപ്ന സഞ്ചാരം.
വിമാനത്തിൽ നിന് പുറത്തേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ ഭൂമിയിലാകെ വെള്ളിനൂലുകൾ കൊണ്ട് നെയ്ത ഒരു ചിലന്തിവല കാണുന്നതുപോലെ തോന്നിയിരുന്നു. ആ വെള്ളിനൂലുകൾ മറ്റൊന്നുമല്ല; രാജ്യത്തിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പായി മാറിയ അതിവേഗ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ ഓടുന്ന പാതകളാണെന്ന് ബുള്ളറ്റ് ട്രയിനിനെ ഒന്നു തൊട്ടപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്.
ബീജിംഗിന്റെ ചരിത്രഗാംഭീര്യത്തെയും ഷാങ്ഹായുടെ സാമ്പത്തിക സ്പന്ദനത്തെയും, ഗ്വാങ്ഷൗവിന്റെ വ്യവസായശക്തിയെയും, ഷിയാന്റെ പൈതൃകസമ്പത്തിനെയും ഒരൊറ്റ നൂലിൽ കോർത്തിണക്കിയ മഹത്തായ ചിലന്തിവലയാണ് ചൈനയുടെ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖല. ഓരോ സ്റ്റേഷനും ഒരു കുരുക്കാണ്; ഓരോ ട്രെയിനും ആ കുരുക്കുകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജീവന്റെ നാഡിയും.
പുലരിയുടെ ആദ്യ കിരണങ്ങൾ ഭൂമിയെ തൊടുമ്പോൾ വെള്ളിമീനുകളെപ്പോലെ ട്രെയിനുകൾ പാളങ്ങളിലൂടെ പാഞ്ഞുപോകുന്നു. മണിക്കൂറിൽ 350 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അവ നഗരങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂരങ്ങളെ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യരുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്കിടയിലെ അകലങ്ങളെയും കുറയ്ക്കുന്നു.
ഒരുകാലത്ത് ദിവസങ്ങൾ വേണ്ടിയിരുന്ന യാത്രകൾ മണിക്കൂറുകളായി ചുരുങ്ങി. മലനിരകളും നദികളും മരുഭൂമികളും സമതലങ്ങളും മറികടന്ന് ഈ ഇരുമ്പു പക്ഷികൾ രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ കോണുകളിലേക്കും എത്തുന്നു. ചിലന്തിവലയുടെ ഓരോ നൂലും കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് വാർത്തകൾ എത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ റെയിൽപ്പാതകൾ ജനങ്ങളെയും ചരക്കുകളെയും ആശയങ്ങളെയും വികസനത്തെയും രാജ്യത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും എത്തിക്കുന്നു.
ഈ വലയുടെ പ്രത്യേകത അതിന്റെ ശക്തിയാണ്. ഒരു നൂൽ പൊട്ടിയാലും മറ്റൊരു നൂൽ വഴി യാത്ര തുടരാം. അതുപോലെ ചൈനയുടെ റെയിൽ ശൃംഖലയും അനേകം നഗരങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തികജീവിതത്തെ സജീവമാക്കുന്നു.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ ചൈനയിൽ ഒരു ഗതാഗതമാർഗം മാത്രമല്ല; വികസനത്തിന്റെ ധമനികളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജീവരക്തമാണ്. നഗരങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഇരുമ്പുപാളങ്ങൾ മാത്രമല്ല അത്, കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ പ്രതീക്ഷകളെയും പുരോഗതിയെയും ഭാവിയെയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന ഒരു മഹത്തായ ചിലന്തിവലയാണ്.
ഷാങ്ഹായ് – ബീജിംഗ് ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ യാത്ര വേഗത്തിന്റെ ചിറകിലേറിയ ഒരു സ്വപ്നസഞ്ചാരം തന്നെയായിരുന്നു , യാത്രാ നന്ദ ട്രാവൽ പാക്കേജിൽ ചൈനയിൽ എത്തിയ ഞങ്ങൾ 34 പേർക്ക്. ബേക്കൽ ബി.ആർ.ഡി.സി മുൻ മാനേജിംഗ് ഡയരക്ടർ ഷിജിൻ പറമ്പത്താണ് ടീം മാനേജർ.
ചൈനയുടെ രണ്ട് മഹാനഗരങ്ങളായ ഷാങ്ഹായെയും ബീജിംഗിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അതിവേഗ റെയിൽപാതയിലൂടെ നടത്തുന്ന യാത്ര ഒരു സാധാരണ യാത്രയല്ല; അത് ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും പ്രകൃതിഭംഗിയും നഗരാസൂത്രണവും കൈകോർക്കുന്ന ഒരു അത്ഭുതാനുഭവം തന്നെയാണ്.
ഷാങ്ഹായ് ഹോംഗ്ചിയാവോ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ എത്തുമ്പോൾ തന്നെ യാത്രയുടെ മഹത്വം അനുഭവപ്പെടുന്നു. വിമാനത്താവളങ്ങളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന വിശാലമായ സ്റ്റേഷൻ, നൂറുകണക്കിന് യാത്രക്കാർ, സമയനിഷ്ഠയുടെ കൃത്യത – എല്ലാം ചേർന്ന് ഭാവിയുടെ ലോകത്തിലേക്കുള്ള കവാടം തുറക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും.
വെളുത്ത ശരീരവും നീണ്ട മൂക്കും കൊണ്ട് വായുവിനെ കീറിപ്പായാൻ തയ്യാറായി നിൽക്കുന്ന ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ ഒരു പക്ഷിയെപ്പോലെയാണ്. ട്രെയിൻ പതുക്കെ നീങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നു. യാത്രക്കാർക്ക് അഭിമുഖമായ ഡിജിറ്റൽ ബോർഡിൽ വേഗത കൂടി കൂടി വരുന്നത് കാണാം. ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾക്കകം മണിക്കൂറിൽ 300 കിലോമീറ്ററിലധികം വേഗത കൈവരിക്കുമ്പോൾ ജനാലയ്ക്കപ്പുറമുള്ള ലോകം ഒരു ചലച്ചിത്രദൃശ്യമായി മാറുന്നു.
ഷാങ്ഹായിലെ ആകാശചുംബികളായ കെട്ടിടങ്ങൾ പിന്നിലേക്ക് മറയുന്നു. പുഡോംഗിലെ സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രങ്ങൾ, വിശാലമായ ഫ്ലൈഓവറുകൾ, ആധുനിക പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങൾ ക്രമേണ ഗ്രാമീണ ചൈനയ്ക്ക് വഴിമാറുന്നു. നെൽപ്പാടങ്ങൾ, കനാലുകൾ, മത്സ്യക്കുളങ്ങൾ, ചെറുഗ്രാമങ്ങൾ എന്നിവ പച്ചപ്പിന്റെ തുണിത്തരത്തിൽ നെയ്ത ചിത്രങ്ങളെപ്പോലെ കണ്ണുകൾക്ക് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
ജിയാങ്സു പ്രവിശ്യയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ജലനഗരങ്ങളുടെ സവിശേഷതകൾ കാണാം. ചെറുനദികൾ, പാലങ്ങൾ, ക്രമമായി വിന്യസിച്ച കൃഷിയിടങ്ങൾ – മനുഷ്യാധ്വാനവും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള മനോഹരമായ സമന്വയം അവിടെ തെളിയുന്നു.
വഴിയിലുടനീളം ഇടയ്ക്കിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന കാറ്റാടിപ്പാടങ്ങൾ, സൗരോർജ പാനലുകൾ, വ്യവസായ പാർക്കുകൾ, അതിവിശാലമായ നഗരവികസന മേഖലകൾ എന്നിവ ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയുടെ കഥ പറയുന്ന നിശ്ശബ്ദ സാക്ഷികളാണ്.
ട്രെയിനിനുള്ളിൽ നിശ്ശബ്ദതയുടെ ഒരു സംഗീതമുണ്ട്. അതിവേഗത്തിൽ പായുമ്പോഴും ചലനത്തിന്റെ ആഘാതം വളരെ കുറവാണ്. യാത്രക്കാർ പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കുന്നു, ലാപ്ടോപ്പുകളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു, ചിലർ ജനാലയ്ക്കപ്പുറത്തെ കാഴ്ചകളിൽ മുഴുകുന്നു. മറ്റു ചിലർ പലഹാര പൊതി തുറന്ന് സഹയാത്രികർക്ക് പങ്കു വെക്കുന്നു. സമയം പോലും ട്രെയിനിന്റെ വേഗതയോട് മത്സരിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ തോന്നും.
ഷാൻഡോങ് സമതലങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ദൂരെയായി മലനിരകളുടെ നീലരേഖകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. വിശാലമായ പാടശേഖരങ്ങളും ആധുനിക നഗരങ്ങളും മാറിമാറി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന കാഴ്ചകൾ ചൈനയുടെ വൈവിധ്യമാർന്ന ഭൂപ്രകൃതിയുടെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്.
ഏകദേശം 1,300 കിലോമീറ്ററിലധികം ദൂരം പിന്നിട്ട് മണിക്കൂറുകൾക്കകം ട്രെയിൻ ബീജിംഗിനോട് അടുക്കുന്നു. നഗരപരിധിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ വിശാലമായ റോഡുകൾ, പാർക്കുകൾ, വൃക്ഷനിരകൾ, സർക്കാർ മന്ദിരങ്ങൾ, ആധുനിക പാർപ്പിട മേഖലകൾ എന്നിവ തലസ്ഥാന നഗരത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യം അറിയിക്കുന്നു.
അവസാനം ബീജിംഗ് സൗത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ ട്രെയിൻ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ ഒരു യാത്ര അവസാനിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് ഒരു പുതിയ അനുഭവത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. ഷാങ്ഹായുടെ സാമ്പത്തിക സ്പന്ദനത്തിൽ നിന്ന് ബീജിംഗിന്റെ ചരിത്രഗാംഭീര്യത്തിലേക്കുള്ള ഈ സഞ്ചാരം ചൈനയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രവും സംസ്കാരവും വികസനവും ഒരൊറ്റ ജനാലയിലൂടെ കാണിച്ചുതരുന്ന അപൂർവ അനുഭവമാണ്.
ഈ യാത്ര നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിന്റെ വേഗതയിൽ മാത്രമല്ല, ആ വേഗതയെ പ്രകൃതിയോടും മനുഷ്യജീവിതത്തോടും സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന കഴിവിലുമാണെന്ന് തന്നെയാണ്.
ചൈനയുടെ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖല ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലുതും ഏറ്റവും തിരക്കേറിയതുമായ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കുള്ളിൽ ഗതാഗതരംഗത്ത് ചൈന നടത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവമായി ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിനുകളെ വിശേഷിപ്പിക്കാം.
ചൈനയിൽ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ ആരംഭിച്ചത്
(ആദ്യ അതിവേഗ റെയിൽ സർവീസ് ) ആരംഭിച്ചത് 2008 ലെ ബീജിംഗ്
ഒളിമ്പിക്സിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് .
സാങ്കേതിക വിവരങ്ങൾ :
🚄 ട്രെയിൻ വിഭാഗങ്ങൾ
CRH (China Railway High-speed)
Fuxing (പുതിയ തലമുറ അതിവേഗ ട്രെയിൻ)
🚄 പരമാവധി വേഗത
സാധാരണ സർവീസ്: 250–350 km/h
ചില Fuxing ട്രെയിനുകൾ: 350 km/h
🚄 ശൃംഖലയുടെ ആകെ നീളം
48,000 കിലോമീറ്ററിലധികം (ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖല)
🚄 സമയനിഷ്ഠ
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൃത്യതയുള്ള റെയിൽ സംവിധാനങ്ങളിലൊന്ന്.
പ്രധാന റൂട്ടുകൾ
Beijing–Shanghai High-Speed Railway
ബീജിംഗ് ↔️ ഷാങ്ഹായ്
Beijing–Guangzhou High-Speed Railway
ബീജിംഗ് ↔️ ഗ്വാങ്ഷൗ
Beijing–Hong Kong High-Speed Railway
ബീജിംഗ് ↔️ ഹോങ്കോങ്
Shanghai–Kunming High-Speed Railway
ഷാങ്ഹായ് ↔️ കുൻമിങ്
Xi’an–Chengdu High-Speed Railway
ഷിയാൻ ↔️ ചെങ്ഡു
ഷാങ്ഹായ് – ബീജിംഗ് ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ
ദൂരം
ഏകദേശം 1,318 കിലോമീറ്റർ
യാത്രാസമയം
ഏറ്റവും വേഗമേറിയ സർവീസുകൾ: ഏകദേശം 4 മണിക്കൂർ 18 മിനിറ്റ് മുതൽ 4 മണിക്കൂർ 45 മിനിറ്റ് വരെ
മറ്റു സർവീസുകൾ: 5–6 മണിക്കൂർ
സാധാരണ നിർത്തുന്ന പ്രധാന സ്റ്റേഷനുകൾ
(സർവീസുകൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം)
Shanghai Hongqiao Railway Station
Nanjing Railway Station
Jinan Railway Station
Tianjin Railway Station
Beijing South Railway Station
ചില എക്സ്പ്രസ് സർവീസുകൾ വളരെ കുറച്ച് സ്റ്റേഷനുകളിൽ മാത്രമേ നിർത്താറുള്ളൂ.
ടിക്കറ്റ് നിരക്ക് (ഏകദേശം)
💺 Second Class:
550–700 യുവാൻ
💺 First Class:
900–1,200 യുവാൻ
💺 Business Class:
1,700–2,500 യുവാൻ അല്ലെങ്കിൽ അതിലധികം
(സീസണിനും സർവീസിനും അനുസരിച്ച് നിരക്കുകൾ മാറാം.)
ചൈനയുടെ വികസനത്തിൽ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിനിന്റെ സ്വാധീനം
- സാമ്പത്തിക വളർച്ച
മുൻപ് ഒരു ദിവസം വേണ്ടിവന്ന യാത്രകൾ ഏതാനും മണിക്കൂറുകളായി ചുരുങ്ങി. ഇതിലൂടെ വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും വർധിച്ചു. - പ്രാദേശിക വികസനം
വലിയ നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട ചെറുനഗരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വികസിച്ചു. - വിനോദസഞ്ചാരം
Great Wall of China, The Bund, Terracotta Army തുടങ്ങിയ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രകൾ എളുപ്പമായി. - പരിസ്ഥിതി നേട്ടം
വിമാനയാത്രകളെയും സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളെയും അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞ കാർബൺ പുറന്തള്ളലാണ് അതിവേഗ റെയിൽ ഗതാഗതത്തിനുള്ളത്. - ദേശീയ ഏകീകരണം
വിശാലമായ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളെ സമയം ലാഭിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചു. - സാങ്കേതിക മികവ്
സാങ്കേതിക മികവ്
ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ചൈന ഇന്ന് ലോകനേതൃത്വം നേടിയ രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇതേ സാങ്കേതികവിദ്യ പല രാജ്യങ്ങളിലേക്കും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു.
ഒരു ശ്രദ്ധേയമായ താരതമ്യം
✈️ വിമാനം:
വിമാന സമയം: ഏകദേശം 2 മണിക്കൂർ
എന്നാൽ വിമാനത്താവള നടപടിക്രമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ മൊത്തം 5–6 മണിക്കൂർ
🚄 ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ:
നഗരമധ്യത്തിൽ നിന്ന് നഗരമധ്യത്തിലേക്ക്
മൊത്തം യാത്രാസമയം ഏകദേശം 4½–5 മണിക്കൂർ
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഷാങ്ഹായ്–ബീജിംഗ് യാത്രയിൽ നിരവധി ചൈനക്കാർക്കും വിദേശ സഞ്ചാരികൾക്കും ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിനാണ് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട യാത്രാമാർഗം. ഇത് വെറും ഗതാഗത സംവിധാനം മാത്രമല്ല; ആധുനിക ചൈനയുടെ വികസനഗാഥയുടെ പ്രതീകവുമാണ്.
ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ (High-Speed Rail) ഉള്ള പ്രധാന ലോക രാജ്യങ്ങൾ
ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ഇന്ന് ചൈനയാണ് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നതെങ്കിലും, നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖല വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
🌏 ഏഷ്യ
Japan – ലോകത്തിലെ ആദ്യ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ സംവിധാനം (Shinkansen, 1964),
China – ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖല,
South Korea – KTX അതിവേഗ ട്രെയിനുകൾ,
Taiwan – Taiwan High Speed Rail
Indonesia – ജക്കാർത്ത–ബാൻഡുങ് അതിവേഗ റെയിൽ,
🌍 യൂറോപ്പ്
France – TGV
Germany – ICE
Spain – AVE
Italy – Frecciarossa
Belgium
Netherlands
United Kingdom – HS1, Eurostar
Switzerland (ചില അതിവേഗ പാതകൾ)
Austria
Turkey – YHT
🌎 മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്
Saudi Arabia – Haramain High Speed Railway
🌎 ആഫ്രിക്ക
Morocco – Al Boraq (ആഫ്രിക്കയിലെ ആദ്യ അതിവേഗ റെയിൽ)
അതിവേഗ ട്രെയിൻ ഇല്ലെങ്കിലും വികസിപ്പിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ
India – Mumbai–Ahmedabad High Speed Rail നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്.
United States – ചില അതിവേഗ റെയിൽ പദ്ധതികൾ പുരോഗമിക്കുന്നു.
Thailand – ചൈനയുടെ സഹകരണത്തോടെ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നു.
ഏറ്റവും വേഗമേറിയ സർവീസുകൾ
🥇 China – സാധാരണ സർവീസുകളിൽ 350 km/h വരെ
🥈 Japan – Shinkansen ഏകദേശം 320 km/h
🥉 France – TGV ഏകദേശം 320 km/h
ഒരു കൗതുകം
1964-ൽ ജപ്പാൻ ആരംഭിച്ച Shinkansen ലോകത്തെ ആദ്യ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ സംവിധാനമായിരുന്നു. ഇന്ന്, ചൈനയുടെ അതിവേഗ റെയിൽ ശൃംഖലയുടെ ആകെ ദൈർഘ്യം ലോകത്തിലെ മറ്റു എല്ലാ രാജ്യങ്ങളുടെയും ഹൈസ്പീഡ് റെയിൽ ശൃംഖലകൾ ചേർത്തതിലും കൂടുതലാണ്. ഇത് ചൈനയുടെ ഗതാഗത വിപ്ലവത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.( തുടരും……)
