കൊടക്കാട് നാരായണൻ

ഇന്ന് ലോക സൈക്കിൾ ദിനം: ചൈനയിലെ “ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ്” വിപ്ലവത്തെക്കുറിച്ച്………

ലോകത്ത് സൈക്കിൾ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മാതൃകകളിലൊന്നാണ് ചൈന. ഒരുകാലത്ത് “സൈക്കിളുകളുടെ രാജ്യം” (Kingdom of Bicycles) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ചൈനയിൽ സൈക്കിൾ വെറും യാത്രാമാർഗമല്ല; സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, പാരിസ്ഥിതിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.
ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം:
19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ചൈനയിൽ സൈക്കിളുകൾ എത്തിത്തുടങ്ങിയെങ്കിലും 1950-കളിലും 1960-കളിലും അവ ജനകീയമായി. അന്ന് ഒരു സൈക്കിൾ സ്വന്തമാക്കുക എന്നത് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയുടെ അടയാളമായിരുന്നു.
1970-80 കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ചൈനയിലെ നഗരങ്ങളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ജോലിക്കും പഠനത്തിനും മാർക്കറ്റിലേക്കുമെല്ലാം സൈക്കിൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് എത്തിയിരുന്നത്.
ഞങ്ങൾ യാത്രാനന്ദ ട്രാവൽസ് ടീം ചൈന സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ രാവിലെ ബീജിംഗ്, ഷാങ്ഹായ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലെ റോഡുകളിൽ കാണപ്പെട്ടിരുന്ന സൈക്കിളുകളുടെ മഹാപ്രവാഹം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. യാത്രാ സംഘത്തിലെ അംഗമായ പയ്യന്നൂർ കാറമേൽ സ്വദേശി കോടിയത്ത് സുഭദ്ര ( 68 ) മികച്ച സൈക്കിൾ സഞ്ചാരിയും സൈക്കിൾ ക്ലബ് പ്രവർത്തകയുമാണ്.

1990-കൾക്കുശേഷം ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയോടെ സ്വകാര്യ കാറുകളുടെ എണ്ണം വർധിച്ചു. പലരും സൈക്കിളിൽ നിന്ന് കാറുകളിലേക്കും മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളിലേക്കും മാറി. ഇതോടെ ചില നഗരങ്ങളിൽ സൈക്കിൾ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞു.
എന്നിരുന്നാലും, ഗതാഗതക്കുരുക്ക്, വായുമലിനീകരണം, ഇന്ധനച്ചെലവ് എന്നിവ വർധിച്ചതോടെ സൈക്കിളിന്റെ പ്രാധാന്യം വീണ്ടും ഉയർന്നു. 2015-ന് ശേഷം ചൈനയിൽ സൈക്കിൾ ഷെയറിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ വലിയ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു.
പ്രധാന സേവനങ്ങൾ:
Meituan Bike
HelloBike
Didi Chuxingയുടെ സേവനങ്ങൾ
സ്മാർട്ട്ഫോൺ ആപ്പിലൂടെ QR കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്ത് സൈക്കിൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് പാർക്ക് ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം. ഇത് “ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ്” എന്ന മാതൃകയാണ്.

എന്താണ് ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ് ?

ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ് എന്നത് സ്ഥിരമായ സ്റ്റേഷനുകളോ (Docking Stations) പാർക്കിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങളോ ഇല്ലാതെ സൈക്കിളുകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വാടകയ്ക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്ന സംവിധാനമാണ്.ഒറ്റ വാചകത്തിൽ കുറിച്ചാൽ
“സ്മാർട്ട്ഫോൺ വഴി കണ്ടെത്തി, QR കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്ത് ഉപയോഗിച്ച്, യാത്ര കഴിഞ്ഞാൽ സമീപത്തെ അംഗീകൃത സ്ഥലത്ത് പാർക്ക് ചെയ്യുന്ന ആധുനിക പൊതു സൈക്കിൾ സംവിധാനം” ആണ് ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ്.
പരമ്പരാഗത ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ് സംവിധാനങ്ങളിൽ സൈക്കിൾ ഒരു പ്രത്യേക സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് എടുത്ത് മറ്റൊരു സ്റ്റേഷനിൽ തിരിച്ചേൽപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ഡോക്ക്ലെസ് സംവിധാനത്തിൽ നഗരത്തിലെ അംഗീകൃത സ്ഥലങ്ങളിൽ എവിടെനിന്നും സൈക്കിൾ എടുക്കാനും യാത്ര കഴിഞ്ഞ് അനുവദിച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥലത്ത് പാർക്ക് ചെയ്യാനും കഴിയും.
എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

1. മൊബൈൽ ആപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്തൽ :
   ഉപയോക്താവ് ഫോണിലെ ആപ്പ് തുറക്കുന്നു.
   ഉദാഹരണത്തിന്:
   Meituan Bike
   HelloBike
   GPS ഉപയോഗിച്ച് സമീപത്തുള്ള സൈക്കിളുകളുടെ സ്ഥാനം മാപ്പിൽ കാണിക്കും.
2. QR കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്യൽ :
   ഓരോ സൈക്കിളിലും ഒരു QR കോഡ് ഉണ്ടാകും.
   കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്താൽ:
   പണം ഓൺലൈനായി ഈടാക്കും.
   സ്മാർട്ട് ലോക്ക് തുറക്കും.
3. യാത്ര:
   ഉപയോക്താവ് ആവശ്യമായ ദൂരം സഞ്ചരിക്കും.
4. യാത്ര അവസാനിപ്പിക്കൽ:
   ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയ ശേഷം
   സൈക്കിൾ നിർത്തുക.
   ലോക്ക് അടയ്ക്കുക.
   ആപ്പിൽ “End Ride” അമർത്തുക.
   ഇതോടെ യാത്ര അവസാനിക്കും.
   നഗരാസൂത്രണവും സൈക്കിൾ പാതകളും
   പ്രത്യേക സൈക്കിൾ പാതകൾ,
   സൈക്കിൾ പാലങ്ങൾ,
   സൈക്കിൾ പാർക്കിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങൾ,
   സൈക്കിൾ-മെട്രോ സംയോജിത യാത്രാ സംവിധാനം
   എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
   പ്രത്യേകിച്ച് Beijing, Shanghai, Hangzhou, Shenzhen തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ സൈക്കിൾ സൗഹൃദ നഗരങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

പരിസ്ഥിതിയോടുള്ള ബന്ധം

സൈക്കിൾ ഉപയോഗം മൂലംകാർബൺ പുറന്തള്ളൽകുറയുന്നു.
വായുമലിനീകരണം കുറയുന്നു.
ഇന്ധന ഉപഭോഗം കുറയുന്നു.
പൊതുജനാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ഹരിതവികസന നയത്തിന്റെ ഭാഗമായി ചൈന സൈക്കിൾ ഉപയോഗത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഇ-ബൈക്കുകളുടെ വളർച്ച
ഇന്ന് ചൈനയിൽ ഇലക്ട്രിക് സൈക്കിളുകൾ (E-bikes) അതിവേഗം ജനപ്രിയമാകുന്നു.
കാരണങ്ങൾ:
കുറഞ്ഞ ചെലവ്
ചാർജ് ചെയ്യാൻ എളുപ്പം
ദീർഘദൂര യാത്രയ്ക്ക് സൗകര്യം
നഗര ഗതാഗതക്കുരുക്ക് ഒഴിവാക്കാം.
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഇ-ബൈക്ക് വിപണികളിലൊന്നാണ് ചൈന.
*
ചൈനയിൽ നിന്ന് പഠിക്കാവുന്ന പാഠങ്ങൾ

സൈക്കിൾ പാതകൾ വികസിപ്പിക്കുക.
പൊതുഗതാഗതവും സൈക്കിളും ബന്ധിപ്പിക്കുക.
സൈക്കിൾ ഷെയറിംഗ് പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുക.
വിദ്യാലയ-കോളേജ് തലത്തിൽ സൈക്കിൾ സംസ്കാരം വളർത്തുക.
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായി സൈക്കിൾ ഉപയോഗം
എന്തുകൊണ്ട് വിജയിച്ചു?
സൗകര്യം
സൈക്കിൾ സ്റ്റേഷൻ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
കുറഞ്ഞ ചെലവ്
ചെറിയ യാത്രകൾക്ക് ടാക്സിയേക്കാളും ബസിനേക്കാളും വില കുറവാണ്.
പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദം
ഇന്ധനം ആവശ്യമില്ല.
“Last Mile” പരിഹാരം
മെട്രോ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് വീട്ടിലേക്കോ ഓഫീസിലേക്കോ ഉള്ള അവസാന 1-2 കിലോമീറ്റർ യാത്രയ്ക്ക് വളരെ അനുയോജ്യം.

ചൈനയിലെ അനുഭവം

2016-2018 കാലത്ത് ചൈനയിലെ നഗരങ്ങളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഷെയർഡ് സൈക്കിളുകൾ എത്തി. ബീജിംഗ്, ഷാങ്ഹായ്, ഹാങ്‌ഷൗ, ഷെൻഷെൻ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിൽ ഒരു സമയം കോടിക്കണക്കിന് യാത്രകൾ പ്രതിദിനം നടന്നിരുന്നു.

നേരിട്ട വെല്ലുവിളികൾ
ക്രമരഹിത പാർക്കിംഗ്

ചിലർ സൈക്കിളുകൾ
നടപ്പാതകളിൽ
റോഡരികിൽ
പ്രവേശന കവാടങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ
ഉപേക്ഷിച്ചു.
ചില കമ്പനികൾ ആവശ്യത്തിലധികം സൈക്കിളുകൾ നഗരങ്ങളിൽ എത്തിച്ചു.
തകർച്ചയും
ചില സൈക്കിളുകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും മോഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഇവയ്ക്ക് ചൈന തന്നെ ഉടനടി പരിഹാരങ്ങളും കണ്ടെത്തി എന്നുള്ളതാണ് ഈ പദ്ധതി ഇന്നും വൻ വിജയത്തിൽ തന്നെ തുടരാൻ കാരണം.
GPS അടിസ്ഥാനമാക്കിയ പാർക്കിംഗ് മേഖലകൾ
ഡിജിറ്റൽ ജിയോ-ഫെൻസിംഗ് (Geofencing)
തെറ്റായ പാർക്കിംഗിന് പിഴ
സൈക്കിൾ എണ്ണത്തിന് നിയന്ത്രണം
എന്നിവ നടപ്പാക്കി. ഇന്ത്യയിലും സാധ്യത
Kochi, Bengaluru, Pune തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിൽ സമാന ആശയങ്ങൾ പരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഫലപ്രദമായി മുന്നോട്ട് പോയില്ല.
കേരളത്തിൽ മെട്രോ സ്റ്റേഷനുകൾ, ബസ് സ്റ്റാൻഡുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ച് ഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ് വ്യാപകമാക്കിയാൽ:
ഗതാഗതക്കുരുക്ക് കുറയും
ഇന്ധനച്ചെലവ് കുറയും
മലിനീകരണം കുറയും
പൊതുജനാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുകയും ചെയ്യും
സിംഗപ്പൂർ, ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ, അമേരിക്ക, യു.കെ, ജർമ്മനി, ഫ്രാൻസ്, ഓസ്ട്രേലിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലുംഡോക്ക്ലെസ് ബൈക്ക് ഷെയറിംഗ് സംവിധാനം ചെറിയ തോതിലെങ്കിലും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്.

കേരളത്തിൽ സൈക്കിൾ സവാരി കുറഞ്ഞതുംആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും

കേരളം ഇന്ന് ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരവും ആരോഗ്യസൂചികകളും കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമാണെങ്കിലും, ശാരീരിക പ്രവർത്തനക്കുറവ് (Physical Inactivity) ഒരു വലിയ പൊതുജനാരോഗ്യ വെല്ലുവിളിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് വിദ്യാലയങ്ങളിലേക്കും ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലേക്കും സൈക്കിളിൽ യാത്ര ചെയ്തിരുന്ന സമൂഹം ഇന്ന് മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളെ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നിരവധി ജീവിതശൈലി രോഗങ്ങൾ വർധിച്ചുവരുന്നതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
സൈക്കിൾ

സംസ്കാരത്തിന്റെ ക്ഷയം :

1980–90 കാലഘട്ടങ്ങളിൽ കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും സൈക്കിൾ പ്രധാന ഗതാഗത മാർഗമായിരുന്നു. എന്നാൽ,
ഇരുചക്ര-നാലുചക്ര വാഹനങ്ങളുടെ വ്യാപനം
റോഡുകളിലെ സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങൾ
സാമൂഹിക പ്രതിച്ഛായയിലെ മാറ്റങ്ങൾ
നഗരവൽക്കരണം
എന്നിവ കാരണം സൈക്കിൾ ഉപയോഗം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു.
ശാരീരിക പ്രവർത്തനക്കുറവും രോഗങ്ങളും
സൈക്കിൾ സവാരി ഒരു മികച്ച എയ്റോബിക് വ്യായാമമാണ്. ഇത് കുറഞ്ഞതോടെ ദിനംപ്രതി ശരീരത്തിന് ലഭിക്കുന്ന സ്വാഭാവിക വ്യായാമവും കുറഞ്ഞു.

1. അമിതവണ്ണം (Obesity) :
   കേരളത്തിൽ അമിതവണ്ണമുള്ളവരുടെ എണ്ണം രാജ്യശരാശരിയേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ദിവസേന 30–45 മിനിറ്റ് സൈക്കിൾ ചവിട്ടുന്നത് ശരീരത്തിലെ അധിക കലോറി കത്തിക്കുകയും ഭാരം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
2. പ്രമേഹം (Type 2 Diabetes) :
   കേരളം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രമേഹബാധിതരുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. സ്ഥിരമായ സൈക്കിൾ സവാരി
   ഇൻസുലിൻ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു
   രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ് നിയന്ത്രിക്കുന്നു
   പ്രമേഹസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു
3. ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ :
   സൈക്കിൾ സവാരി
   രക്തസമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു
   നല്ല കൊളസ്ട്രോൾ (HDL) വർധിപ്പിക്കുന്നു.
   ഹൃദയപേശികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു സൈക്കിൾ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞതോടെ ഹൃദ്രോഗ സാധ്യതയും വർധിക്കുന്നു.
4. ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദം
   നടത്തവും സൈക്കിൾ സവാരിയും കുറയുമ്പോൾ ശരീരത്തിലെ രക്തചംക്രമണം ദുർബലമാകുകയും രക്തസമ്മർദ്ദം ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു.
5. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ
   സൈക്കിൾ സവാരി
   സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു
   വിഷാദരോഗ സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു
   ഉറക്കത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു
   ശാരീരിക പ്രവർത്തനം കുറഞ്ഞ സമൂഹങ്ങളിൽ ഉത്കണ്ഠയും മാനസിക സമ്മർദ്ദവും കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു.

സൈക്കിൾ ഉപയോഗം കുറയുന്നതിലെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

വാഹനപ്പുക വർധിക്കുന്നു
വായുമലിനീകരണം കൂടുന്നു
ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ വർധിക്കുന്നു.
ഗതാഗതക്കുരുക്ക് രൂക്ഷമാകുന്നു
ഇവയും ആരോഗ്യത്തെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നു.